Co-enzym Q10: welke vorm is het meest actief?

Ubiquinol versus ubiquinon

Co-enzym Q10 (CoQ10) is een lichaamseigen, lipofiele stof die essentieel is voor de cellulaire energieproductie. Het komt voornamelijk voor in de mitochondriën, waar het een centrale rol speelt in de ATP-synthese via de elektronentransportketen. Het is aanwezig in vrijwel alle cellen, met hogere concentraties in organen met een hoge energiebehoefte zoals hart, lever en nieren.

CoQ10 ondersteunt de omzetting van voedingsstoffen naar ATP, de belangrijkste energiedrager van de cel. Zonder CoQ10 is ATP-productie niet mogelijk en kan cellulaire energie niet worden gegenereerd. Daarnaast werkt CoQ10 als krachtige antioxidant en draagt het bij aan bescherming tegen oxidatieve stress en verouderingsprocessen. Ook is het betrokken bij genexpressie en inflammatoire signaalroutes, met effecten op immunologische en cardiovasculaire processen.

Voedingsbronnen en opname

CoQ10 wordt endogeen aangemaakt, maar komt ook voor in voeding voornamelijk in dierlijke voedingsmiddelen als orgaanvlees (vooral hart, lever, nieren), vette vis en rundvlees. De opname van CoQ10 is afhankelijk van vetoplosbaarheid en een goede vetvertering.

Vormen, omzetting en biologische activiteit

CoQ10 bestaat in twee onderling omzetbare vormen: ubiquinon (geoxideerd) en ubiquinol (gereduceerd). Samen vormen zij een redoxkoppel dat in het lichaam continu in elkaar wordt omgezet, afhankelijk van de metabole behoefte. Ubiquinol wordt vaak gezien als de direct actieve antioxidantvorm, terwijl ubiquinon een centrale rol speelt in de energieproductie (oxidatieve fosforylering).

De biologische activiteit van CoQ10 wordt grotendeels bepaald door de opname. Om de oplosbaarheid en biologische beschikbaarheid van het slecht in water oplosbare CoQ10 te verbeteren, is micro-emulgering een goede optie. Hierdoor wordt ook de ubiquinonvorm zeer effectief.

In een dubbelblind klinisch onderzoek bleek dat dagelijkse inname van 1 tablet (30 mg) van het geëmulgeerde CoQ10 (Biotics Research Corporation, CoQ-Zyme 30) gedurende 4 weken de CoQ10-spiegels in het plasma met 210% verhoogde, wat overeenkomt met 90–100 mg droog CoQ10. Bovendien verhoogde droog CoQ10-poeder de serumspiegels bij slechts 57% van de proefpersonen, terwijl het geëmulgeerde CoQ10 van Biotics Research bij 80% van de proefpersonen een stijging van de serum-CoQ10-spiegels teweegbracht. [1,2]

Suppletie en toepassingen

Vanaf het veertigste levensjaar neemt de endogene CoQ10-productie af. Daarnaast zijn bij diverse aandoeningen, met name van energie-intensieve organen, vaak verlaagde CoQ10-spiegels vastgesteld. In deze situaties kan suppletie zinvol zijn. Vooral bij oudere populaties en bij cardiovasculaire of neurodegeneratieve belasting wordt suppletie geassocieerd met ondersteuning van energiehuishouding, hartfunctie en antioxidatieve capaciteit. Ook immunologische en neuroprotectieve effecten worden beschreven. [3,4]

Samenvatting

Co-enzym Q10 (CoQ10) speelt een centrale rol in de cellulaire energieproductie en antioxidatieve bescherming. De vormen ubiquinol en ubiquinon worden in het lichaam continu in elkaar omgezet en zijn functioneel nauw met elkaar verbonden. De biologische activiteit wordt vooral bepaald door de mate van opname. Daarom blijken goed opneembare, geëmulgeerde ubiquinon-formuleringen (micro-emulsie, ActiVmulsion) in de praktijk zeer effectief zijn.

*Biotics Research Corporation ontwikkelde als eerste firma een unieke micro-emulsietechnologie die een directe opname van vetoplosbare nutriënten via zowel de bloedbaan als het lymfesysteem mogelijk maakt. De geëmulgeerde deeltjes hebben een zeer kleine grootte (± 0,5 micron), vergelijkbaar met natuurlijke emulsies zoals in moedermelk. Er wordt gebruik gemaakt van uitsluitend natuurlijke emulgatoren, zoals arabische gom. Daarnaast heeft Biotics Research een specifiek droogproces ontwikkeld waarmee deze geëmulgeerde vetoplosbare nutriënten stabiel verwerkt kunnen worden in tabletvorm.

_Referenties:

1. _{Stiles J, Sparks B, Klenda B, et al. Enhanced blood levels of coenzyme Q10 from an emulsified form. Second Symposium on Nutrition and Chiropractic Proceedings. 1989 Apr;15-16.}
2. _{Stiles J, Sparks B, Klenda B, et al. Enhanced uptake in humans of coenzyme Q10 from an emulsified form. Third International Congress of Biomedical Gerontology. June, 1989.}
3. _{Gao L. Effects of coenzyme Q10 on vascular endothelial function in humans: a meta-analysis of randomized controlled trials. Atherosclerosis. 2012. DOI: 10.1016/j.atherosclerosis.2011.12.033}
4. _{Villalba, JM, Navarro, F, Gómez-Díaz, C, et al. Role of cytochrome BS reductase on the antioxidant function of coenzyme Q in the plasm membrane. Mol Aspects Med.1997. DOI: 10.1016/S0098-2997(97)00015-0.}