Natuurlijke aanpak van pathogene biofilms

Het is bekend dat de darmgezondheid bepalend is voor de algehele gezondheid. Zaken zoals een leaky gut en de aanwezigheid van pathogenen hebben een gigantische systemische impact. In de praktijk zijn gastro-intestinale aandoeningen een grote uitdaging: sommige cliënten herstellen moeizaam ondanks de verschillende maatregelen. Eén van de mogelijke oorzaken is de aanwezigheid van biofilms. Biofilms zijn slijmerige omhulsels die micro-organismen zelf maken om zichzelf te beschermen. Biofilmvorming is gebaseerd op communicatie tussen de pathogenen onderling. Dit wordt ook wel quorum sensing genoemd [8]. Bij 80% van alle gastro-intestinale infecties blijken biofilm-producerende micro-organismen een rol te spelen [2].

Spijsverteringslandschap goed in kaart brengen

Bij een cliënt met chronische spijsverteringsklachten is het handig om het spijsverteringslandschap goed in kaart te brengen. Kauwt iemand goed? Produceert de maag voldoende maagzuur? Werkt de gal en de pancreas naar behoren? Is er sprake van het lekke darmsyndroom of voedselovergevoeligheden? En ‘last but not least’ wat is het risico op pathogenen? Zo nodig kunnen de pathogenen met ontlastingsonderzoek in kaart worden gebracht. Als door stress de maagzuurproductie vooral verminderd is, zien bacteriën, virussen, parasieten en schimmels gemakkelijk kans om de maagbarrière te passeren en zich later aan het darmslijmvlies te hechten.

Pathogenen scheiden toxinen af die opgenomen in de bloedbaan overal hun effect hebben. Tevens zetten pathogenen aan tot ontsteking van de darmwand en pathogenen interfereren met een gezonde immuunfunctie. Auto-immuniteit wordt bevorderd en er ontstaan tal van klachten waaronder een slechte concentratie (brain fog). Leaky gut en lekke breinbarrières delen dezelfde oorzaak-gevolg relatie.

Bescherming door extracellulaire polymeren

Er zijn tal van traditionele en complementaire remedies bekend die pathogenen kunnen aanpakken (zoals klassieke en natuurlijke antibiotica). Helaas werken beide remedies in bepaalde gevallen niet voldoende. Wat nu blijkt is dat pathogenen zich kunnen beschermen met een zelfgemaakte biofilm bestaande uit extracellulaire polymeren. Een soort beschermende slijmlaag waardoor pathogenen zich ongestoord kunnen koloniseren. Door de biofilm blijft het pathogeen uit beeld van het immuunsysteem en is het ongevoelig voor afdodende middelen. Voorgeschreven antibiotica dragen soms zelfs bij aan de biofilm-vorming [3]. Voor een effectieve aanpak is het van belang eerst de biofilm rondom het pathogeen kapot te maken waarna het afdodende middel kan worden ingezet.

Hoe kan de de biofilm van pathogenen aangepakt worden?

4 krachtige mogelijkheden:

  1. Curcuma
    Een studie uit 2014 geeft duidelijk de antibacteriële, antischimmel, antivirale en antiparasitaire werking van curcuma weer. Los van deze afdodende werking blijkt curcuma effectief de biofilm te verbreken [4]. Een andere studie uit 2013 geeft aan dat van de 35 bestudeerde fytonutriënten, curcumine behoort tot de top zes van biofilm-vernietigende substanties [5].
     
  2. Oregano
    Oregano werd reeds traditioneel ingezet voor de behandeling van pathogenen in het spijsverteringstraject. Het actieve fytonutriënt carvacrol is goed onderzocht en heeft tal van gezondheidsbevorderende eigenschappen. Gericht op de verwijdering van pathogenen blijkt carvacrol antibioticaresistente bacteriën te kunnen doden evenals andere virussen, schimmels en parasieten. Tevens blijkt het biofilms te kunnen verwijderen [6,7].
     
  3. Knoflook
    Knoflook heeft een krachtig breedspectrum aanpak. Het actieve fytocomponent allicine heeft niet alleen de mogelijkheid om pathogenen te vernietigen, het is tevens effectief gebleken in het verhinderen van de biofilmvorming door quorum sensing [8].
     
  4. Proteolytische enzymen
    Enzymen worden beschouwd als de katalysatoren van biochemische processen. Dit betekent simpel gezegd dat ze assisteren bij ieder proces in het lichaam. Proteolytische enzymen ondersteunen het lichaam bij het afbreken van eiwitten. Juist deze enzymen kunnen effectief zijn bij het afbreken van biofilms [9].

Brede aanpak is noodzakelijk

Om de biofilm effectief te verwijderen, is een brede aanpak noodzakelijk. Als eerste moet de biofilm concreet worden afgebroken. Vervolgens kunnen de onderliggende pathogenen die de biofilm maakten, worden aangepakt. Tevens moeten de reinigende organen, zoals de lever, worden ondersteund. Dit voorkomt dat het lichaam overladen wordt met toxische stoffen. Hiermee wordt een Herxheimer reactie zoveel mogelijk voorkomen.

In de praktijk kunt u proteolytische enzymen combineren met antimicrobiële kruiden om zowel de biofilm als het onderliggende pathogeen aan te pakken. De proteolytische enzymen worden het beste nuchter ingezet, bijvoorbeeld tijdens het opstaan, halverwege de dag (2 uur na de maaltijd) en voor het slapengaan.

Referenties

  1. Rutherford ST, Bassler BL. Bacterial quorum sensing: its role in virulence and possibilities for its control. Cold Spring Harbor Perspectives in Medicine. 2012. 
  2. Mogosanu GD, Grumezescu AM, Huang KS, et al. Prevention of microbial communities: novel approaches based natural products. Current Pharmaceutical Biotechnology, 2015. 16(2), 94–111.
  3. Böttcher T, Kolodkin-Gal I, Kolter R, et al. Synthesis and activity of biomimetic biofilm disruptors. Journal of the American Chemical Society, 2013. 135(8), 2927–2930.
  4. Zorofchian Moghadamtousi S, Abdul Kadir H, Hassandarvish P, et al. A review on antibacterial, antiviral, and antifungal activity of curcumin. BioMed Research International. 2014.
  5. Magesh H, Kumar A, Alam A, et al. Identification of natural compounds which inhibit biofilm formation in clinical isolates of Kiebsiella pneumoniae. Section Title: Microbial, Algal, and Fungal Biochemistry, 2013. 51(9), 764–772.
  6. Nostro A, Roccaro AS, Bisignano G, et al. Effects of oregano, carvacrol and thymol on Staphylococcus aureus and Staphylococcus epidermidis biofilms. Journal of Medical Microbiology, 2007, 56(4), 519–523.
  7. Friedman, M. (2014). Chemistry and multibeneficial bioactivities of carvacrol (4-isopropyl-2-methylphenol), a component of essential oils produced by aromatic plants and spices. Journal of Agricultural and Food Chemistry.
  8. Ta CAK, Arnason JT. Mini review of phytochemicals and plant taxa with activity as microbial biofilm and quorum sensing inhibitors. Molecules. 2016.
  9. Chaignon P, Sadovskaya I, Ragunah C, et al. Susceptibility of staphylococcal biofilms to enzymatic treatments depends on their chemical composition. Applied Microbiology and Biotechnology, 2007, 75(1), 125–132.